صلوات شعبانیه

صلوات شعبانیه
اطلاعات دعا و زیارت
موضوع جایگاه اهل بیت(ع) و تأکید بر ولایت ایشان
مأثور/غیرمأثور مأثور
صادره از امام سجاد(ع)
منابع شیعی مصباح المتهجداقبال الاعمالالمزار الکبیرالبلد الامین
تک‌نگاری‌ها شرح دعای شجرة النبوة (احمد واعظ یزدی)
زمان هر روز ماه شعبان هنگام ظهر شرعی
دعاها و زیارات مشهور
دعای توسلدعای کمیلدعای ندبهدعای سماتدعای فرجدعای ابوحمزه ثمالیزیارت عاشورازیارت جامعه کبیرهزیارت وارثزیارت امین‌اللهزیارت اربعین

صلوات شعبانیه دعایی نقل شده از امام سجاد(ع) که مستحب است در ماه شعبان، هر روز هنگام ظهر شرعی و نیز شب نیمه شعبان خوانده شود. مضمون اصلی این صلوات بیان جایگاه اهل بیت(ع) و تأکید بر ولایت ایشان است. این دعا در منابع متعدد دعایی همچون مصباح المتهجد، اقبال الاعمال، المزار الکبیر و البلد الامین نقل شده است.

سند

شیخ طوسی در مصباح المتهجد، ابن مشهدی در المزار الکبیر و کفعمی در البلد الامین نقل کرده‌اند که امام سجاد(ع) در هر روز ماه شعبان هنگام ظهر شرعی و نیز در شب نیمه شعبان این صلوات را می‌خوانده است. سید بن طاووس در اقبال الاعمال و جمال الاسبوع آن را از شیخ طوسی نقل کرده است. آنچه در کتاب جمال الاسبوع نقل شده تفاوت‌هایی با سایر روایت‌ها دارد. در مفاتیح الجنان نیز این دعا در اعمال مشترکه ماه شعبان نقل شده است.

مولی احمد واعظ یزدی (متوفی ۱۳۱۰ق) کتابی به نام «شرح دعای شجرة النبوة» در شرح صلوات شعبانیه نوشته است که مشتمل بر هشت هزار بیت شعر است.

آموزه ها

در این دعا عبارت صلوات چندین بار تکرار شده و بر جایگاه اهل بیت پیامبر(ص) تأکید شده است.

  • در صلوات شعبانیه، ویژگی‌هایی برای پیامبر(ص) و ائمه(ع) شمرده شده است که عبارتند از: درخت نبوت، جایگاه رسالت الهی و محل نزول وحی، محل آمد و شد فرشتگان، معدن علم، خاندان وحی، پناهگاه محکم، فریادرس بیچارگان درمانده، پناه گریختگان، دستاویز استوار برای چنگ‌اندازان. براساس این دعا، اهل بیت(ع)، همچون کشتی روان در اقیانوس‌های عمیق‌اند که هر کس بر آن کشتی سوار شود، ایمن باشد و هر که آن را رها کند، غرق خواهد شد. همچنین کسی که از اهل بیت(ع) پیش افتاد، از دین خارج و عقب مانده از آنان نابود است؛ کسانی به مقصود می‌رسند که همراه و ملازم اهل بیت باشند.
  • در این صلوات، خداوند رعایت حقوق اهل بیت و اطاعت از ایشان و پذیرش ولایت آنان را بر دیگران واجب کرده است.
  • در فرازی از این دعا، ماه شعبان، ماه پیامبر(ص) معرفی شده و آمده است که پیامبر(ص) در روزها و شب‌های این ماه به روزه و عبادت مداومت داشته است.
  • طلب توفیق پیروی از پیامبر اکرم(ص) در عمل به اعمال ماه شعبان و نیز طلب شفاعت ایشان و طلب عفو و رحمت الهی نیز جزو مضامین پایانی این دعاست.

متن و ترجمه صلوات

متن صلوات شعبانیه ترجمه صلوات شعبانیه

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
شَجَرَةِ النُّبُوَّةِ وَ مَوْضِعِ الرِّسَالَةِ وَ مُخْتَلَفِ الْمَلائِکَةِ
وَ مَعْدِنِ الْعِلْمِ وَ أَهْلِ بَیْتِ الْوَحْیِ
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
الْفُلْکِ الْجَارِیَةِ فِی اللُّجَجِ الْغَامِرَةِ
یَأْمَنُ مَنْ رَکِبَهَا وَ یَغْرَقُ مَنْ ترکها
الْمُتَقَدِّمُ لَهُمْ مَارِقٌ وَ الْمُتَأَخِّرُ عَنْهُمْ زَاهِقٌ وَ اللازِمُ لَهُمْ لاحِقٌ
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
الْکَهْفِ الْحَصِینِ وَ غِیَاثِ الْمُضْطَرِّ الْمُسْتَکِینِ
وَ مَلْجَإِ الْهَارِبِینَ وَ عِصْمَةِ الْمُعْتَصِمِینَ
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
صَلاةً کَثِیرَةً تَکُونُ لَهُمْ رِضًی وَ لِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ أَدَاءً وَ قَضَاء
بِحَوْلٍ مِنْکَ وَ قُوَّةٍ یَا رَبَّ الْعَالَمِینَ
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
الطَّیِّبِینَ الْأَبْرَارِ الْأَخْیَارِ الَّذِینَ أَوْجَبْتَ حُقُوقَهُمْ
وَ فَرَضْتَ طَاعَتَهُمْ وَ وِلایَتَهُمْ
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
وَ اعْمُرْ قَلْبِی بِطَاعَتِکَ وَ لا تُخْزِنِی بِمَعْصِیَتِکَ
وَ ارْزُقْنِی مُوَاسَاةَ مَنْ قَتَّرْتَ عَلَیْهِ مِنْ رِزْقِکَ
بِمَا وَسَّعْتَ عَلَیَّ مِنْ فَضْلِکَ
وَ نَشَرْتَ عَلَیَّ مِنْ عَدْلِکَ وَ أَحْیَیْتَنِی تَحْتَ ظِلِّکَ
وَ هَذَا شَهْرُ نَبِیِّکَ سَیِّدِ رُسُلِکَ
شَعْبَانُ الَّذِی حَفَفْتَهُ مِنْکَ بِالرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ
الَّذِی کَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ و سَلَّمَ
یَدْأَبُ فِی صِیَامِهِ وَ قِیَامِهِ فِی لَیَالِیهِ وَ أَیَّامِهِ
بُخُوعا لَکَ فِی إِکْرَامِهِ وَ إِعْظَامِهِ إِلَی مَحَلِّ حِمَامِهِ
اللَّهُمَّ فَأَعِنَّا عَلَی الاسْتِنَانِ بِسُنَّتِهِ فِیهِ
وَ نَیْلِ الشَّفَاعَةِ لَدَیْهِ
اللَّهُمَّ وَ اجْعَلْهُ لِی شَفِیعاً مُشَفَّعا وَ طَرِیقاً إِلَیْکَ مَهْیَعا
وَ اجْعَلْنِی لَهُ مُتَّبِعا
حَتَّی أَلْقَاکَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ
عَنِّی رَاضِیا وَ عَنْ ذُنُوبِی غَاضِیا
قَدْ أَوْجَبْتَ لِی مِنْکَ الرَّحْمَةَ وَ الرِّضْوَانَ
وَ أَنْزَلْتَنِی دَارَ الْقَرَارِ وَ مَحَلَّ الْأَخْیَارِ

خدایا! بر محمّد و خاندان محمد درود فرست
درخت نبوت و جایگاه رسالت و محل آمد و شد فرشتگان
و معدن دانش و خانواده وحی
خدایا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست
کشتی روان در اقیانوس‌های عمیق
هرکه به آن توسّل جوید ایمنی یابد و هرکه آن را رها کند غرق شود
پیش افتاده از آن‌ها از دین خارج است و عقب مانده از آنان نابود است و همراه آنان ملحق به حق است.
خدایا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست
پناهگاه محکم و فریادرس بیچارگانِ درمانده
و پناه گریختگان و دستاویز استوار برای چنگ‌اندازان
خدایا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست
درودی که برای آنان موجب خشنودی و برای ما مایه ادا کردن و به‌جا آوردن حق محمّد و خاندان محمّد باشد
به حول و نیرویت ای پروردگار جهانیان
خدایا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست
آن پاکان و نیکان و خوبان که حقوق‌شان را بر همه واجب کردی
و پیروی و و لایت‌شان را بر همگان فرض نمودی
خدایا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست
و دلم را با طاعتت آباد کن و به نافرمانی از خود رسوایم مساز
و روزی من فرما هم‌یاری با آن‌که رزقت را بر او تنگ گرفتی
به مدد آنچه از فضلت بر من وسعت دادی
و از عدلت بر من گستردی و مرا در سایه رحمتت زنده داشتی
این ماه ماه پیامبر توست، آن سرور فرستادگان
شعبانی که آن را به رحمت و رضوانت پوشاندی
ماهی که رسول خدا(درود خدا بر او و خاندانش باد)
در روزه‌داری و به‌پاداری عبادت در شب‌ها و روزهایش با تمام توان کوشش می‌کرد
تا هنگام مرگ، تنها برای فروتنی در برابرت و بزرگداشت این ماه
خدایا! ما را در این ماه به پیروی از روشش
و رسیدن به شفاعتش یاری فرما
خدایا! او را برا من شفیعی با شفاعت پذیرفته و راهی روشن به سویت قرار ده
و مرا پیرو او گردان
تا آنگاه که تو را در قیامت دیدار کنم
درحالی‌که از من خشنود باشی و از گناهانم چشم‌ پوشیده باشی
و رحمت و رضوانت را بر من واجب نموده
و مرا در بهشت و جایگاه خوبان درآورده باشی.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۸۲۸.
  2. ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۴۰۰-۴۰۲.
  3. کفعمی، البلد الامین و درع الحصین، ۱۴۱۸ق، ص۱۸۶ و ۱۸۷.
  4. ابن طاووس، الاقبال بالاعمال الحسنه، ۱۳۷۶ش، ج۳، ص۲۹۹.
  5. ابن طاووس، جمال الاسبوع و بکمال العمل المشروع، ۱۳۳۰ش، ص۴۰۵.
  6. نگاه کنید به ابن طاووس، جمال الاسبوع و بکمال العمل المشروع، ۱۳۳۰ش، ص۴۰۵ و ۴۰۶.
  7. قمی، مفاتیح الجنان، اسوه، ص۱۵۶.
  8. آقا بزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۳۷۸ق، ج۱۳، ص۲۵۲.
  9. ، خبرگزاری تسنیم.
  10. نگاه کنید به: ، خبرنامه دانشجویان ایران.
  11. فراز «أَوْجَبْتَ حُقُوقَهُمْ وَ فَرَضْتَ طَاعَتَهُمْ وَ وِلایَتَهُمْ». طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۸۲۹.
  12. فراز «وَ هَذَا شَهْرُ نَبِیِّکَ سَیِّدِ رُسُلِکَ شَعْبَانُ الَّذِی حَفَفْتَهُ مِنْکَ بِالرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ الَّذِی کَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ و سَلَّمَ یَدْأَبُ فِی صِیَامِهِ وَ قِیَامِهِ فِی لَیَالِیهِ وَ أَیَّامِهِ». طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۸۲۹.
  13. طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۸۲۹.
  14. طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۸۲۸ و۸۲۹.
  15. ، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر استاد حسین انصاریان.

منابع

  • آقا بزرگ تهرانی، الذریعة، بیروت، دارالاضواء، ۱۳۷۸ق.
  • ابن طاووس، علی بن موسی، الإقبال بالأعمال الحسنة، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۷۶ش.
  • ابن طاووس، علی بن موسی، جمال الأسبوع و بکمال العمل المشروع، قم، دار الرضی، ۱۳۳۰ش.
  • ابن مشهدی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، تحقیق و تصحیح جواد قیومی اصفهانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
  • ، خبرنامه دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۱ فروردین ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۱۶ اسفند ۱۴۰۰ش.
  • ‌، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر استاد حسین انصاریان، تاریخ بازدید: ۱۶ اسفند ۱۴۰۰ش.
  • طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، بیروت، مؤسسة فقه الشیعة، ۱۴۱۱ق.
  • قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، قم، اسوه، بی‌تا.
  • کفعمی، ابراهیم بن علی عاملی، البلد الامین و درع الحصین، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ اول، ۱۴۱۸ق.
  • ، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اسفند ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۱۶ اسفند ۱۴۰۰ش.